De problemen bij uitkeringsorganisatie UWV raken nog meer mensen. Ook duizenden jongeren met een beperking hebben mogelijk geen of een verkeerde uitkering gekregen van het UWV. Dat blijkt uit onderzoek van het Brabants Dagblad en EenVandaag. Minister Van Hijum (NSC) komt later deze week met een brief over de groeiende crisis bij de uitkeringsinstantie.
Na de enorme problemen bij de regeling voor arbeidsongeschikten (WIA), in september door deze site aan het licht gebracht, dient zich een volgend hoofdstuk van de UWV-crisis aan. Al jarenlang, zo blijkt uit rapporten en gesprekken met (oud-)medewerkers van het UWV, is er veel mis met de Wajong, de regeling voor kwetsbare jonggehandicapten en chronisch zieken. Al in 2017 wordt de kwaliteit van de beslissingen als ‘matig’ bestempeld. ‘Kommer en kwel’, noemt de interne controleafdeling de bevindingen dit jaar, vertelt een medewerker.
De gevolgen zijn groot. Kwetsbare jongeren lopen een uitkering mis of krijgen die juist onterecht. Ook wordt de uitkering verkeerd vastgesteld. De fouten kunnen zeer ingrijpend zijn, want bij een Wajong-beslissing wordt beoordeeld of iemand de rest van zijn of haar leven wel of niet kan werken. Momenteel hebben 246.000 mensen in Nederland een Wajong-uitkering.
Genoeg aanwijzingen
Minister Eddy van Hijum van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, die de crisis bij de uitkeringsinstantie onder controle probeert te krijgen, stelt de afgelopen maanden meerdere keren dat ‘hij geen indicaties heeft dat de fouten zich op dezelfde schaal voor hebben gedaan bij andere uitkeringen’ dan de WIA. ,,Volgens mij zijn daar wél genoeg aanwijzingen voor te vinden”, zegt Michiel Slot als hij de uitspraak hoort. Hij werkte bij het UWV als procesbegeleider en staat nu cliënten bij in beroepszaken tegen de uitkeringsinstantie.
Uit een UWV-rapport van eerder dit jaar komt een alarmerend beeld naar voren. Uit een steekproef met 110 dossiers blijkt dat in slechts 58 procent van de dossiers een juiste beslissing is genomen. Het overige deel wordt in twijfel getrokken, 10 procent is zeker onjuist. Bij een aantal kantoren, de Sociaal Medische Centra, gaat het nog slechter. Het aantal zeker juiste beslissingen blijft steken op 47 procent. Het UWV erkent dat er ‘met enige regelmaat fouten worden gemaakt’, zo staat in het stuk.
Deze site sprak met een UWV-medewerker die dossiers controleerde voor het rapport. De eindconclusies van het rapport zijn nooit met hem gedeeld. ,,Met dit soort percentages zouden in de organisatie alle alarmbellen af moeten gaan”, zegt hij als hij het rapport uiteindelijk wel onder ogen krijgt. ,,Ik heb inhoudelijk genoeg dingen gezien waarvan ik denk: dat deugt niet. Zeker bij mensen die op latere leeftijd een Wajong-uitkering aanvragen zag ik dingen die gewoon niet kunnen kloppen.’’
‘Onfatsoenlijk om dit niet te melden’
In een brief aan de Tweede Kamer in oktober verwijst de minister naar dat bewuste UWV-rapport. Hij deelt er een aantal passages uit. Maar over de vele fouten bij de Wajong rept Van Hijum met geen woord, terwijl de uitkomsten bij andere uitkeringen wel gemeld worden. De verwijzing zit in een voetnoot. Een woordvoerder van de minister laat weten dat in de Kamerbrief van oktober vooral de focus op kwantiteit lag en dat in de brief gesteld wordt dat nader onderzoek nodig is.
,,Ik word er wel een beetje wanhopig van. Het stapelt zich op”, zegt GroenLinks-PvdA-Kamerlid Mariëtte Patijn. Het Kamerlid was niet op de hoogte van de vele fouten. ,,Het is eigenlijk onfatsoenlijk om het niet te vermelden. Het gaat om veel mensen die heel kwetsbaar zijn.”
De percentages uit het rapport zijn volgens haar zorgwekkend. ,,Als je dat soort dingen ontdekt, dan moet je het herstellen.’’ Ze wijst ook op de vele dossiers waar twijfel over is. Patijn gaat minister Van Hijum vragen om de Wajong-uitkeringen mee te nemen in het aangekondigde externe onderzoek dat hij heeft aangekondigd naar de problemen bij het UWV.
Vaak verkeerde beslissing
De problemen met de Wajong zijn hardnekkig. In 2017 schreven interne controleurs al dat ‘de vakinhoudelijke kwaliteit matig is en het risico op een onjuiste eindbeslissing aanzienlijk’. Bij bijna een op de vijf mensen van wie de uitkering werd afgewezen, bleek dit gebaseerd op verkeerde criteria, kwam toen uit een onderzoek naar voren. In totaal werd in 30 procent van alle dossiers een verkeerde beslissing verzonden naar de burger. ‘Overweeg een herstelactie’, schreven de onderzoekers.
Die rapporten werden niet actief naar buiten gebracht door het UWV, maar werden pas bekend toen dagblad Trouw een beroep deed op de Wet Openbaarheid Bestuur. Die zwijgzaamheid herhaalt zich. Twee maanden geleden vroeg deze site bij het UWV interne rapporten over de Wajong op, met een beroep op de nieuwe Wet Open Overheid. Alle stukken liggen inmiddels al even klaar bij het UWV, ook is de termijn verstreken. Toch meldt de organisatie dat deze site de rapporten pas krijgt nadat minister Eddy van Hijum de Tweede Kamer heeft geïnformeerd.
Tegelijk vertellen interne bronnen aan deze krant dat in de bestuurskamer van het UWV iedereen al maanden weet dat er veel meer gerepareerd moet worden dan alleen de inmiddels bekende fouten bij de WIA-uitkering. Ook bij de WW, Wajong en Ziektewet zijn mensen gedupeerd, door uitkeringen die verkeerd zijn vastgesteld. De minister is hierover bijgepraat.
Later deze week wordt een brief van minister Van Hijum aan de Tweede Kamer verwacht. Volgens een woordvoerder van de minister zal de brief gaan over de vraagstukken rondom kwaliteit bij WIA, Wajong en andere wetten. Daarnaast zal het duidelijk worden hoe de hersteloperatie rondom de eerder gestelde problemen met tienduizenden WIA-uitkeringen eruit zal zien.
Bron: Julia Bokdam / Cyril Rosman (Brabants Dagblad)
En ja hoor. Weer een uitkeringsschandaal. Leren ze het dan nooit? Ik snap hier echt helemaal niets van!
